Joost Zwagerman in de Dorpskerk

Op donderdag 7 maart 2002 kwam de schrijver/dichter Joost Zwagerman in het kader van de boekenweek naar Voorschoten. Deze activiteit werd georganiseerd in samenwerking met de openbare Bibliotheek Voorschoten.

"Dit is een historisch moment. Er overkomt je veel, maar dat dit een lezing in een kerk zou zijn had ik niet gedacht. Ik heb in veel scholen, theaters en donkerbruine kroegen gestaan, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt." Met deze aanvangswoorden opende schrijver Joost Zwagerman een avondje 'literair' ter ere van de boekenweek 2002. Hij was niet voor niets uitgenodigd, het boekenweekthema van dit jaar 'de liefde' is deze schrijver niet onbekend. Het belangrijkste thema dat in al zijn werk steeds weer naar voren komt is namelijk: de obsessieve liefde, het onmogelijke verlangen naar de vereenzelviging met de 'Ander'.

Wat jammer was dat dit keer wat weinig publiek de weg naar de Dorpskerk had gevonden. Waar dit aan lag? Vast niet aan de bekendheid van Zwagerman. De al sinds 1986 publicerende auteur reist door het hele land voor lezingen en is met enige regelmaat op t.v. te zien. Waar het zeker niet aan lag was aan Joost Zwagerman zelf, met zijn vlotte babbel wist hij het wel aanwezige publiek van het begin tot het eind te boeien en vooral ook te amuseren. Met vele anekdotes over zijn eerste begin als schrijver, waaronder een zeer natuurgetrouwe en komische nabootsing van zijn ontdekker en Nederlands' meest bekende boekenwurm Martin Ros, gaf hij in twee uurtjes een samenvatting van zijn carrière als schrijver tot nu toe.

Kijkje in de keuken

Uiteraard kon het publiek hem ook vragen stellen, waar grif gebruik van werd gemaakt. Iedere lezer wil per slot van rekening wel eens een kijkje in de 'keuken' van zijn favoriete schrijver.

Nu is Zwagerman op dit gebied wel een van de meer interessante schrijvers. Niet alleen vanwege zijn omvangrijke oeuvre, maar met name omdat hij het bij elk nieuw boek weer presteert om een totaal andere stijl te produceren, en dan ook voor elk boek een geheel eigen schare fans op de been weet te krijgen. De vraag waarom er uit een en dezelfde schrijver zoveel verschillende boeken komen was dan ook wel te verwachten.

Zwagerman vindt zijn stijlveranderingen zelf een noodzaak: "Ik heb per boek een duidelijk herkenbare stijl, want elk onderwerp vereist een bepaalde stijl. Bijvoorbeeld mijn nieuwe boek 'Zes sterren', heeft een rustig voortkabbelende stijl omdat het onderwerp dit vereist. Lijnrecht daartegenover staat het yuppieachtige snelle Gimmick."

Op de vraag of hij zo zal blijven schrijven kan Zwagerman bevestigend antwoorden: "Ik wil dit zeker blijven doen. Ik ben van plan een boek te schrijven waarbij Gimmick verbleekt tot een onschuldig deeltje in de Kameleon-reeks."

Hoe schrijft Joost Zwagerman eigenlijk?

Joost: "Ik leg de grote lijnen van een verhaal tevoren vast, en ga dan pas schrijven. Maar je moet uiteraard wel vatbaar zijn voor het drama in het verhaal." Met andere woorden: als het verhaal dit tijdens het schrijven eist moet je je verhaallijnen kunnen aanpassen.

Of zijn werk autobiografisch is moet hij ontkennend beantwoorden. Soms wekt dit feit wel enige mate van teleurstelling bij zijn lezers: 'Oh hij heeft het niet zelf meegemaakt', is een reactie die hij veel blijkt te horen. Maar, ondanks dat maakt hij zich, naar zijn zeggen, 'niet schuldig aan autobiografieën'.

Joost: "Ik lees ze graag, maar smeer mijzelf niet uit over de pagina's. Maar de invloed van je eigen leven op je werk blijft toch onontkoombaar."

Wat is er nu zo leuk aan schrijven volgens Zwagerman: "Ik kan door het schrijven maandenlang in een parallelle wereld leven. Ik vind dat geweldig."

En dat ook het schrijverschap gewoon een vak is blijkt uit zijn antwoord op de vraag: moet je wachten op inspiratie om te kunnen schrijven?

Joost: "Ik wacht niet op inspiratie, je hebt concentratie nodig en uithoudingsvermogen om dag in dag uit aan een verhaal te werken."

Zwagerman sloot de avond af met een stukje van zijn werk dat iets minder bekend is onder het grote publiek, namelijk zijn poëzie. Met het gedicht 'De ziekte van jij'  vond hij nogmaals een toepasselijke aansluiting bij het thema van de boekenweek en liet zijn toehoorders achter met het aangename gevoel een leuke en afwisselende avond beleefd te hebben.

Diana van der Wal