Voorschoten – Bride of the Wind is een door Anna Endquist geschreven monoloog die handelt over het leven van Alma Maria Schindler (1879-1964). Zij was echtgenote van Gustav Mahler en minnares van een reeks illustere mannen. Na Mahlers dood zou zij twee keer hertrouwen. De monoloog is gebaseerd op de muziek van Gustav Mahlers in 1904 voltooide Zesde Symfonie en werd vrijdagavond door de Anita van Soest in de Dorpskerk met veel overtuiging ten tonele gevoerd. 

De titel Bride of the Wind is ontleend aan een film van Bruce Beresford uit 2001 die haar op zijn beurt ontleende aan het schilderij Die Windsbraut van de schilder Oskar Kokoschka. Echtgenote van Gustav Mahler, de Bauhaus-architect Walter Gropius en de schrijver Franz Werfel had Alma naast haar huwelijken een reeks minnaars waaronder Kokoschka en de in de monoloog voorkomende Alexander Zemlinsky. Wie Alma Mahler zegt zegt ook Wenen, de stad waar zij werd geboren en die rond 1900 een cultureel centrum van de eerste orde was. In dat universum cirkelden mannen als de schilder Gustav Klimt, Sigmund Freud, de psycho-analiticus, de filosoof Ludwig Wittgenstein en componisten als Alban Berg en Arnold Schönberg. Als vrije en sterke vrouw had zij aspiraties om zelf ook te componeren maar dat verlangen werd wreed in de kiem gesmoord door haar huwelijk met de twintig jaar oudere Mahler.    

‘Een echtgenote ben ik. Zo eentje die precies weet waar haar man zijn bril heeft laten liggen’ klaagt zij. ‘Doe dit, doe dat…, ik ben een agentschap’ gaat zij verder, en die litanie wordt omlijst met Gustav Mahlers muziek uit zijn Zesde Symfonie. Met recht de ‘Tragische’ genoemd, is dit werk, net als de huiveringwekkende Kindertotenlieder, profetisch. In het eerste deel Allegro energico, ma non troppo, is het dreigende en energieke marcheren van soldaten te horen en de beklemming wordt pas verbroken in het melancholieke Andante moderato. ‘Als hij snel sprak zag ik witte spuugbelletjes in zijn mondhoeken’ vertelt Anita-Alma zittend achter een tafeltje met daarop een fles rode wijn en de partituur van de Zesde. Op de achtergrond zorgt een rekje met vrouwelijke kledingstukken voor een Weense fin-de-siècle sfeer. Die kledingstukken hingen er niet voor niets. Nadat zij haar jurk heeft uitgetrokken vervolgt Anita-Alma haar monoloog in lingerie. ‘Holen Sie das Leben drin wenn Sie nicht draussen können’ en dat was niet tot Gustav gesproken. ‘Alex bespeelde mij met hartstocht’ zegt zij verder, ondersteund door een chromatisch stijgende melodie. Dan volgt de metamorfose tot fatsoenlijke moeder en echtgenote. ‘Het is een vloek een vrouw te zijn’ zegt Anita-Alma, en zij trekt nog een hesje aan. 

Mooi en indringend toneel rond thema’s van trouw en ontrouw, melancholie en uitbundige levensvreugde, gespeeld door een vrouw die zich helemaal had ingeleefd in haar rol. Behalve fragmenten uit de Zesde Symfonie van Gustav Mahler werd door pianist Hans van Munnik een deel uit het Adagietto uit Mahlers Vijfde en gedeelten uit Chopins Nocturne in Des, opus 27 nr. 2 gespeeld. Hij deed dat terughoudend en wist daarmee de magie van Mahlers muziek treffen te verklanken.

Voor:        Witte Weekblad

Van:         Ruud Braggaar